A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+

"Coi nhẹ giáo dục thường xuyên không phải là ứng xử đúng đắn"

"Chưa có một cơ chế quản lý chất lượng phù hợp trong giáo dục thường xuyên, cách ứng xử theo kiểu không quản được thì bỏ không phải là giải pháp đúng đắn".

TSKH.Phạm Đỗ Nhật Tiến, nguyên trợ lý Bộ trưởng Bộ GD-ĐT nhìn nhận như vậy khi trao đổi về giáo dục thường xuyên - một trong những nội dung được tập trung sửa đổi trong dự thảo Luật Giáo dục sửa đổi. Dự thảo này sẽ được đưa ra thảo luận lấy ý kiến tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XIV.

Thưa ông, ông nhìn nhận như thế nào về vai trò của giáo dục thường xuyên trong xã hội học tập ngày nay? Ở các nước tiên tiến trên thế giới, giáo dục thường xuyên có vị trí như thế nào?

TSKH Phạm Đỗ Nhật Tiến: Trước hết, cần lưu ý rằng khái niệm GDTX được thể hiện qua nhiều thuật ngữ khác nhau trên thế giới như giáo dục người lớn, giáo dục tiếp tục, giáo dục xã hội, giáo dục bổ túc, giáo dục không chính quy. Trong đó, thuật ngữ giáo dục người lớn (adult education) hiện được dùng trên phạm vi quốc tế.

Đại hội đồng lần thứ 19 năm 1976 của UNESCO tại Nairobi (Kenya) chính thức khẳng định giáo dục người lớn bao hàm “toàn bộ các quá trình học tập, chính quy hoặc theo cách nào khác (không chính quy, phi chính quy), thông qua đó những người được coi là người lớn trong xã hội phát triển năng lực, làm giàu tri thức, hoàn thiện trình độ chuyên môn hoặc nghề nghiệp, hoặc chuyển đổi trình độ của mình theo một hướng khác nhằm đáp ứng nhu cầu bản thân và yêu cầu xã hội”.

Đó cũng là nội hàm của GDTX quy định trong Luật Giáo dục 2005. Hiểu như vậy thì GDTX luôn là một bộ phận hữu cơ của mọi hệ thống giáo dục. Ở nhiều nước tiên tiến, việc xây dựng chỉ số học tập suốt đời, với vai trò chủ chốt là GDTX, cũng đã được triển khai từ nhiều năm nay để đánh giá bước tiến trong việc xây dựng xã hội học tập.

Hội nghị quốc tế về giáo dục người lớn, 12 năm tổ chức một lần đã có những đóng góp lớn trong việc nâng cao nhận thức, khuyến nghị các nước thành viên trong việc xây dựng chính sách, hoàn thiện thể chế, đầu tư tài chính để GDTX thực sự trở thành bộ phận chủ chốt trong các hệ thống giáo dục ngày nay trên hành trình hướng tới học tập suốt đời và xây dựng xã hội học tập.

Hiện nay đang có những ý kiến khác nhau về chất lượng của giáo dục thường xuyên, có ý kiến còn thẳng thắn đề nghị xóa bỏ các Trung tâm Giáo dục thường xuyên; trung tâm học tập cộng đồng. Ông đánh giá thế nào về chất lượng hoạt động của các trung tâm này?

Đúng là ở một số hình thức đào tạo, cơ sở đào tạo chưa thực sự bảo đảm về chất lượng, dẫn tới đã có những phản ứng tiêu cực như không tuyển dụng những người có văn bằng tại chức, thậm chí đề nghị xóa bỏ các trung tâm GDTX cấp huyện, các trung tâm học tập cộng đồng cấp xã. Các phản ứng này đều không dựa trên một sự tìm hiểu đầy đủ về nguyên nhân dẫn đến các yếu kém về chất lượng GDTX.

Có rất nhiều nguyên nhân, xét đến cùng là chúng ta chưa có một cơ chế quản lý chất lượng phù hợp trong GDTX. Việc ứng xử theo kiểu coi nhẹ GDTX, gạt bỏ tại chức, xóa bỏ các cơ sở GDTX là cách ứng xử theo kiểu không quản được thì bỏ, không lấy lợi ích của người học làm trọng. Hiển nhiên, đó không phải là giải pháp đúng đắn.

Giải pháp căn cơ phải là đổi mới và hoàn thiện cơ chế quản lý chất lượng GDTX mà khuyến nghị ngày 13/11/2015 của UNESCO về giáo dục người lớn đã liệt kê rất chi tiết từ việc xây dựng chính sách chất lượng, chuẩn chất lượng, môi trường học tập, công cụ đánh giá đến đổi mới chương trình GDTX, nâng cao chất lượng nhà giáo trong GDTX.

Ông đánh giá như thế nào về nội dung GDTX trong Luật Giáo dục hiện hành. Những quy định trong Luật Giáo dục đã thực sự tạo điều kiện cho GDTX phát triển?

Trong Luật Giáo dục hiện hành, các quy định về GDTX đã tạo khung pháp lý tương đối tốt và hữu hiệu cho sự phát triển của GDTX. Có thể nói, trong 30 năm đối mới vừa qua, GDTX đã đóng góp tích cực vào nhiệm vụ nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực của đất nước.

Riêng trong việc thúc đẩy học tập suốt đời, xây dựng xã hội học tập, chúng ta đã có một số bước tiến vững chắc, đặc biệt trong việc xây dựng xã hội học tập từ cơ sở, được cộng đồng thế giới đánh giá cao.

Tuy nhiên, trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục nước ta, trong bối cảnh nhất thiết phải đẩy mạnh hơn nữa học tập suốt đời để có thể ứng phó với các thách thức của cách mạng công nghiệp lần thứ 4 thì theo tôi cần có tầm nhìn chiến lược hướng tới việc xây dựng và ban hành Luật Giáo dục suốt đời như kinh nghiệm quốc tế đã chỉ ra.

Trước mắt, trong khuôn khổ của việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục, cần xem xét sửa đổi, bổ sung theo hướng hoàn thiện thiện thể chế và chính sách phát triển GDTX, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho việc đổi mới trong tổ chức thực hiện GDTX trên nhiều phương diện như trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương; cơ chế phối hợp giữa các tổ chức liên quan; sự tham dự của các tổ chức, cá nhân; cơ chế tài chính và huy động nguồn lực; các cơ sở giáo dục và phương thức giáo dục; cơ chế giám sát và đánh giá…

Dự thảo Luật Giáo dục đang chuẩn bị trình Quốc hội đã nhận được nhiều ý kiến thảo luận xung quanh các quy định về GDTX. Trong đó nhiều ý kiến bày tỏ sự bất ngờ khi hệ thống Trung tâm GDTX cấp huyện không xuất hiện trong dự thảo Luật. Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

Bấy lâu nay mạng lưới cơ sở GDTX là rộng khắp bao gồm từ các trung tâm học tập cộng đồng ở cấp xã đến các trung tâm GDTX cấp huyện và cấp tỉnh. Với yêu cầu đẩy mạnh hơn nữa GDTX trong một hệ thống giáo dục mở, đáp ứng yêu cầu học tập suốt đời cho mọi người, thì mạng lưới hiện nay cần được duy trì và phát triển.

Có điều theo tinh thần của NQ 19, HNTW6 (Khóa XII) thì để thu gọn đầu mối cần sáp nhập trung tâm GDTX, trung tâm hướng nghiệp, trung tâm dạy nghề thành một cơ sở giáo dục - dạy nghề trên địa bàn cấp huyện. Việc sáp nhập này là hợp lý và cần thiết.

Chúng ta cần hiểu rằng đây là một trung tâm thực hiện ba chức năng: GDTX, hướng nghiệp và dạy nghề. Vì thế đó vẫn là một cơ sở GDTX.

Theo ông, những nội dung về GDTX được sửa đổi trong dự thảo Luật Giáo dục  đã bám sát yêu cầu thực tiễn chưa? Ông có kỳ vọng việc sửa đổi Luật Giáo dục sẽ tạo ra được những đột phá cho GDTX phát triển?

Tôi không kỳ vọng gì về đột phá. Tôi chỉ có một mong muốn thiết thực là những sửa đổi, bổ sung phải thực sự mở đường cho GDTX phát triển vì lợi ích của đất nước và người học. Nhìn từ góc độ này tôi đánh giá cao những quy định mới, có liên quan đến hệ thống giáo dục mở, khung trình độ quốc gia, văn bằng, chứng chỉ.

Tuy nhiên, tôi băn khoăn về việc không còn có tên của các trung tâm GDTX và trung tâm học tập cộng đồng trong dự thảo Luật, thay vào đó chỉ còn một cái tên chung chung là “cơ sở giáo dục có chức năng GDTX”.

Cần nhớ rằng các trung tâm GDTX, trung tâm học tập cộng đồng là tế bào của xã hội học tập. Mạng lưới trung tâm GDTX và trung tâm học tập cộng đồng ngày nay là kết quả của hơn 30 năm phát triển GDTX và là niềm tự hào của chúng ta trên con đường xây dựng xã hội học tập từ cơ sở.

Hãy thử hình dung nếu trong giáo dục phổ thông, giáo dục đại học, chúng ta cũng bỏ các tên gọi trường tiểu học, trường trung học, trường đại học để thay vào đó một cái tên chung chung là “cơ sở giáo dục có chức năng giáo dục phổ thông” hoặc “cơ sở giáo dục có chức năng giáo dục đại học” thì hệ thống giáo dục nước ta sẽ như thế nào.

Vì vậy, tôi cho rằng việc bỏ các tên gọi về trung tâm GDTX, trung tâm học tập cộng đồng trong dự thảo Luật sẽ có tác động tiêu cực tới sự phát triển của GDTX.

Xin cảm ơn ông! 

Những điểm mới sửa đổi, bổ sung về giáo dục thường xuyên trong dự thảo Luật Giáo dục

Trong dự thảo Luật Giáo dục quy định thêm, hệ thống giáo dục quốc dân là hệ thống giáo dục mở, liên thông gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên.

Bổ sung nội dung về chính sách phát triển GDTX nhằm thúc đẩy việc học tập của người lớn.

Bổ sung quy định về trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức: có trách nhiệm tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ, công chức, viên chức và người lao động được thường xuyên học tập, bồi dưỡng để phát triển bản thân và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Quy định các chương trình GDTX rất mở, đa dạng, linh hoạt đáp ứng mọi nhu cầu thực tế của người học.

Quy định cho phép cơ sở GDTX được tổ chức linh hoạt, đa dạng theo loại hình công lập và ngoài công lập để phù hợp với nhu cầu của người học và điều kiện thực tế các địa phương.

Hình thức học đa dạng, phong phú, mở ra nhiều cơ hội cho người học có thể tiếp cận giáo dục tùy điều kiện, hoàn cảnh mỗi cá nhân.

Việc học tập suốt đời không chỉ diễn ra trong nhà trường chính quy mà còn được thực hiện tại các cơ sở GDTX, các thiết chế văn hóa, tại nơi làm việc, cộng đồng dân cư và thông qua các phương tiện truyền thông đại chúng…

Văn bằng, chứng chỉ GDTX được nhà nước đảm bảo, công nhận về mặt pháp lý (giống như giáo dục chính quy - căn cứ đánh giá chung kết quả theo chuẩn đầu ra để cấp văn bằng theo trình độ đào tạo tương ứng).

Trung tâm Truyền thông giáo dục


Nguồn: Bộ Giáo dục và Đào tạo
Tổng số điểm của bài viết là: 1 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Bài tin liên quan
Tin tức
Tin đọc nhiều